banner1199

banner1197

banner1203

Rakamlara yansıması engellenmiş gerçekler!

Ekonomist Uğur Civelek yazdı

EKONOMİ 15.02.2020, 08:25
Rakamlara yansıması engellenmiş gerçekler!

Bu hafta sonuna doğru Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan bazı veriler, iyimser senaryo pazarlayıcılarını heyecanlandırmış olabilir! Perakende Satış, Ciro ve Sanayi Üretim endekslerindeki belirgin hareketlilik, belirsizliği azaltmasa da söz konusu kesimleri umutlandırmış! Malum kesimler, en kötünün geride kaldığı yönündeki ikna çabalarını hızlandırmaya çalışacak gibi görünüyor! Ortaya çıkan şartlanma, gerçekçi olunabilmesini engelliyor ve kırılganlıkların azalmasına yardım edemiyor.

 ★★★

2019 Aralık ayı Sanayi Üretim endeksi, bir yıl öncesinin aynı dönemine göre yüzde 8.6 ve bir ay öncesine göre yüzde 1.9 oranlarında artmış. Benze eğilimler aynı döneme ilişkin Perakende Satış ve Ciro endekslerinde de etkili olmuş; bir yıl öncesinin aynı dönemine göre yüksek ve bir ay öncesine göre nispeten sınırlı artışlar yaşanmış. Baz etkisi ve yapay finansal zorlamalar, sonuçlar üzerinde belirleyici olmuş ve mevsimlik dalgalanmalar ile ağırlaşmış sorunların etkisini geri plana itmiş! Şimdi soralım! Eğer piyasalara bu ölçüde müdahale edilmemiş olsa sonuç daha farklı olur muydu? 2018 yılı ile 2019’un Aralık aylarına ilişkin koşullar, gece ile gündüz arasındaki fark kadar büyük; ilkinde korkunç sayılabilecek olanaksızlıklar nedeniyle ani duruş yapmış bir ekonomi var, ikincisinde ise her türden yapay zorlama ve doping var! Anormal sayılabilecek farklar, en kötünün geride kalmış olabileceği söylemini yeterince desteklemiyor!

★★★

Piyasa faizleri 2018 Aralık ayında yüzde 24 düzeyinde idi, güven bunalımı derindi ve acil ihtiyaçlar tutarlı davranışları yoğun bir şekilde baskılamıştı. Sorunlu kredi konusu ciddi idi ve Ekonomi Yönetiminin tepkisel ve yapay yaklaşımları kesinlikle güven vermiyordu. Kamu bankalarına yaptırılan satışlar ile dolar kuru 5.20’li seviyelere kadar gerilemişti ve bunun kalıcı olabileceğine itibar eden yoktu. Sanayi Üretimi nerede ise durmuş, perakende satışlar ve cirolar, nakit sıkıntısı ve güvensizlik sebebiyle çökmüştü! Sorunların teşhisi ve kalıcı çözümü yönünde hiçbir çaba yoktu, güç gösterisi çoktu!

★★★

2019 yılı Aralık ayında ise koşullar kısmen farklılaşmıştı! Faizler seri bir şekilde ve beş ay içinde yüzde 12 düzeyine geriletilmişti, nakit sıkıntısı azalmıştı; döviz kurundaki artışlar ise yine kamu bankası satışları ile kontrol altında tutulması yönünde yoğun çaba harcanıyor ve özel bankalar daha cüretkar bir şekilde yeni krediler vermeye zorlanıyordu. Küresel eğilimler ve beklentiler de, eğilim değişikliklerini kısmen fakat geçici olarak desteklemişti! Sorunların durumu ve güç gösterisi konusunda değişen pek bir şey olmamıştı!

★★★

En kötünün geride kaldığını söyleyebilmek için, normalleşme yönünde gelişmeler ve eğilimler görmüş olmamız gerekir; yapay zorlamalar ile şekillendirilmiş olanlar bu kapsama girmez! Aldatmaca veya model değişim sürecinin ilk aşamaları anlamı dışında bir değer taşımayabilir; her ikisi de belirsizlik ve kırılganlığın azalmadığını teyit edebilir!

★★★

Aksini iddia edenler açısından sorgulayalım! Kamu bankaları döviz kurlarını yönlendirme amaçlı tanzim satışlardan çekilseler beklentiler ne yönde değişir? Enflasyon ve faizlere ilişkin beklentilerdeki değişim, eğilimleri nasıl etkiler? Tüketim ve yatırım eğilimi ne yönde farklılaşır? Para ve maliye politikasındaki değişimlere yönelik tepkiler nasıl şekillenir? Güven bunalımı hafifler mi? Yabancı yatırımcıların tercihleri ne yönde olur? Özel bankalar kendi iradeleri ile kredi vermekte çok istekli olur mu?

★★★

Hemen yukarıda kısaca özetlemeye çalıştığımız sorulara iyimser senaryoyu destekleyen yanıtlar veremiyorsanız, en kötünün geride kalmamış olabileceğinin farkındasınız demektir! Bu yılın ilk bir buçuk aylık kısmında yaşananlar, iyimser yönlendirmeleri desteklemiyor, evdeki hesapların çarşıya uyması sağlanamıyor! Küresel koşullar ve beklentilerdeki olumsuzlaşma, kim ne der ise desin tedbirli olunmasını gerektiriyor. Gelir dağılımı çok tehlikeli sayılabilecek şekilde bozulmuş ve mevcut düzenin normalleşmesi olanaksız hale gelmiş olabilir!

Aydınlık

Yorumlar (0)
parçalı az bulutlu
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 22 45
2. Sivasspor 23 45
3. Başakşehir 22 43
4. Galatasaray 22 42
5. Alanyaspor 23 39
6. Fenerbahçe 22 38
7. Beşiktaş 23 37
8. Göztepe 22 34
9. Gaziantep FK 23 31
10. Malatyaspor 21 24
11. Gençlerbirliği 22 24
12. Denizlispor 22 24
13. Çaykur Rizespor 21 24
14. Antalyaspor 22 22
15. Konyaspor 23 21
16. Ankaragücü 22 20
17. Kasımpaşa 22 16
18. Kayserispor 23 16
Takımlar O P
1. Hatayspor 23 45
2. Erzurum BB 23 42
3. Bursaspor 23 39
4. Adana Demirspor 23 37
5. Fatih Karagümrük 23 34
6. Keçiörengücü 23 32
7. Ümraniye 23 32
8. Akhisar Bld.Spor 23 32
9. Menemen Belediyespor 23 32
10. Altay 22 31
11. Giresunspor 21 28
12. Balıkesirspor 22 28
13. İstanbulspor 21 26
14. Altınordu 23 24
15. Osmanlıspor 23 21
16. Adanaspor 22 18
17. Eskişehirspor 23 16
18. Boluspor 22 16
Takımlar O P
1. Liverpool 26 76
2. Man City 27 57
3. Leicester City 27 50
4. Chelsea 27 44
5. Tottenham 27 40
6. Sheffield United 27 40
7. M. United 26 38
8. Burnley 27 37
9. Wolverhampton 26 36
10. Everton 26 36
11. Arsenal 26 34
12. Southampton 27 34
13. Crystal Palace 27 33
14. Newcastle 27 31
15. Brighton 27 28
16. Bournemouth 27 26
17. Aston Villa 27 25
18. West Ham 26 24
19. Watford 26 24
20. Norwich City 26 18
Takımlar O P
1. Barcelona 25 55
2. Real Madrid 25 53
3. Getafe 24 42
4. Real Sociedad 24 40
5. Atletico Madrid 24 40
6. Sevilla 24 40
7. Villarreal 24 38
8. Valencia 25 38
9. Granada 24 33
10. Levante 25 32
11. Athletic Bilbao 24 31
12. Osasuna 24 31
13. Real Betis 25 30
14. Deportivo Alaves 24 27
15. Real Valladolid 24 26
16. Eibar 24 24
17. Celta de Vigo 25 24
18. Mallorca 25 22
19. Leganés 25 19
20. Espanyol 24 19