Eksik gelir beyanlarına yapay zeka ile denetim kıskacı

Gelir İdaresi Başkanlığı, yıllık gelir vergisi beyannameleri için son düzlüğe girilirken denetimlerini dijital boyuta taşıdı.

Toygu Ökçün Toygu Ökçün
Eksik gelir beyanlarına yapay zeka ile denetim kıskacı

Yeni sistem; bankalar, finans kuruluşları ve POS verilerini çapraz kontrole tabi tutuyor. Mükelleflerin beyan ettiği kazançlar ile fiili ekonomik faaliyetleri arasındaki uyumsuzluklar yapay zeka tarafından saptanıyor. Özellikle sürekli zarar açıklayan işletmeler, düşük matrahlı beyanname verenler ve sektör ortalamasının altında kalanlar riskli kategorisine alınarak öncelikli incelemeye sevk ediliyor.

KİRALARDA UYDU VE FATURA TAKİBİ

Gayrimenkul piyasası, Mekansal Veri Analizi (MEVA) projesiyle mercek altına alındı. Taşınmazların konumu, metrekare değeri ve bölgedeki emsal fiyatlar; uydu görüntüleri ve tapu kayıtlarıyla karşılaştırılıyor. Kira gelirlerinde ise sadece beyanlara bakılmıyor. Elektrik, su ve doğalgaz aboneliklerindeki tüketim yoğunluğu üzerinden taşınmazın fiili kullanım durumu analiz ediliyor. Eksik ya da hiç beyan edilmeyen kira gelirleri bu yolla ortaya çıkarılıyor.

BORSA VE TEMETTÜ GELİRLERİ İZLEMEDE

Hisse senedi işlemleri, kar payı dağıtımları ve portföy büyüklükleri Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) verileri üzerinden takip ediliyor. Özellikle yüksek gelir grubundaki mükelleflerin yatırım davranışları ve gelir sürekliliği üzerinden kapsamlı risk profilleri oluşturuluyor. Beyan edilmeyen temettü ve kar payı gelirleri sistem tarafından otomatik olarak işaretleniyor.

BAKAN ŞİMŞEK’TEN CEZA UYARISI

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, sürenin 31 Mart’ta dolacağını hatırlatarak mükellefleri uyardı. Şimşek, yapay zeka destekli denetim altyapısının vergi adaletini sağlama konusunda tavizsiz olduğunu belirtti. Eksik beyanda bulunanların ağır vergi cezaları ve gecikme faizleriyle karşılaşabileceğini vurgulayan Bakan, kayıt dışı ekonomiyle mücadelenin kararlılıkla süreceğini kaydetti.

Hazine ve Maliye BakanlığI vergi yapay zeka Denetim