banner1199

banner1197

banner1203

08.04.2014, 13:07

Rant kime, vergi kime?

Türkiye, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın kentsel rantların kamuyla paylaşılmasını öngören çalışmasını tartışıyor. Soru şu: Rant vergisi mi geliyor? Oysa gerçek soru ‘rant kime, vergi kime’ olmalıydı.

Öncelikle bunun sunuluş biçimi sıkıntılı… Çünkü esas olan gelir vergisidir. Değerden elde edilen bir kazanç varsa, elbette herkes bunun vergisini ödemek durumundadır. Fakat üstünkörü ve sıkışan Maliye’nin para ihtiyacını karşılama hevesiyle çıkılacak bir yol, kaş yapayım derken göz çıkartmaya neden olur. Peki nasıl?

Bir cadde düşünün… O caddede yüksek katlı, son derece modern tekniklerin kullanıldığı rezidanslar yapılmış olsun. Tam yanında da 20 yıllık bir bina… Ama büyük inşaat şirketleri ilişkilerini de kullanarak bu caddeye altyapı ve yol gibi takviye hizmetler alsın.

Bunun çok sayıda örneğini bilhassa büyük şehirlerde görüyoruz. Yani tek ya da birkaç katlı binalarla, lüks sitelerin yan yana olduğu manzaraları… Şimdi burada kritik soru şu: Eğer bir rant oluşmuşsa, kimin için?

Sitedeki adamla, yanındaki tek katlı yapının sahibi aynı vergiyi ödeyecekse sıkıntı büyük. Zira bizim memlekette altyapıya uygunsa proje onayı vermiyorlar. Projeyi onaylayıp altyapıyı uyduruyorlar.

Gelelim ikinci başlığa… Hem tek katlı bina için, hem de yeni yapılan lüks site için değer nasıl ve neye göre belirlenecek? Çünkü aynı yapı için 3 bankanın görevlendirdiği 3 farklı eksperin, birbiriyle alakasız değer tespiti yaptığı bir ülkede yaşıyoruz.

Sırada üçüncü nokta var. Bu değerleri kim belirleyecek? Duyumlara göre Tapu ve Kadastro Müdürlüğü’ne verilmesi planlanıyor. Burada bir tapu memuru ya da belediyenin rastgele bir elemanı bu rakamı belirlememeli. Bu konuda mutlaka işin uzmanlarından oluşan bir heyet oluşturmalı.

Peki dünyada durum ne? Konuyla ilgili bilgi almak için aynı zamanda SPK sertifikalı bir değerleme uzmanı olan İstanbul Emlakçılar Odası Başkanı Nizamettin Aşa’yı aradım. Söyledikleri doğru ile yanlış arasındaki farkı gösterir gibiydi.

Dünyada da benzer uygulamalar olduğundan ve yıllardır bunu anlatmaya çalıştığından bahsetti. Ama ABD ve AB’deki uygulamalarda nokta atışlı işlem görüyorsunuz. Yani her binanın ve bağlantılı olarak dairenin kimliği var.

Aynı sokaktaki yan yana binaların birbirinden değeri farklı. Burada yapım tarihinden, içinde kullanılan teknolojiye, malzeme tercihinden konfor yüzdesine kadar her şey belirlenmiş vaziyette. İşin uzmanlarının belirlediği rakamlar üzerinden de ortaya çıkan yeni değerden devlet vergisini alıyor.

Fakat bu çalışma öyle bir kaç ayda yapılmamış. Bu değer tespitlerinin ve nokta bazlı hareketlerin takibi için ülkesine göre değişen oranlarda 25-30 yıl süren çalışmalar gerçekleştirilmiş. Sistem o kadar iyi işliyor ki, o bina yıkılsa bile, yeni verileri bina kimlik kartı üzerinden takip edilmeye, değerlemeye tabi tutulmaya devam ediliyor.

Prensip olarak son derece olumlu bir çalışmadan bahsediyoruz aslında… Fakat yine para ihtiyacını karşılama endişesi içinde apar topar hayata geçirilmeye hazırlanan bir iş olduğu da göze çarpıyor. Oysa yapılan işi gerçekten çok önemli.

Bu işi salt para tahsilâtı açısından değerlendirirseniz kuyumcu hatası yaparsınız. Maliye mesela kuyumculara ceza kesiyor ve salma vergi uyguluyor. Ama kimse sormuyor; Kapalıçarşı’daki kuyumcu ile Gültepe’deki kuyumcu aynı parayı kazanabiliyor mu diye…

Bir kere bu işten ‘rant’ kelimesini atmak lazım. Gelir esasına dayandırılmalı ve olası bir alım-satım ya da kiralama işlemiyle ortaya çıkacak kazançtan doğacak rakam farkmı vergilendirilmeli. Adam içinde oturuyor ama değerlenmiş. Tek konutundan yani, gelir elde etmediği varlığından vergi mi alacaksınız?

İkincisi bu rayiç bedeller mutlaka doğru tespit edilmeli. Şu an çok şişik değerlerle nelerin pazarlandığı biliniyor. Son olarak da Maliye’nin derdi kısa yollu tahsilâtsa, ekrandan ve yazılarımdan yaptığım çağrıyı tekrarlıyorum.

Milyon dolarlık daireleri üst üste kimin aldığının peşine düşün. Kaynağını açıklıyorsa Allah daha çok versin. Ama açıklanamıyorsa, bir zahmet hesabını sorun. Adaleti uygulamaya buradan başlamazsanız, yaptığınız uygulamanın adı sadece ‘salma vergi’ olur.



Çetin Ünsalan
[email protected]


Yorumlar (0)
açık
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Başakşehir 23 46
2. Trabzonspor 22 45
3. Galatasaray 23 45
4. Sivasspor 23 45
5. Alanyaspor 23 39
6. Fenerbahçe 23 38
7. Beşiktaş 23 37
8. Göztepe 22 34
9. Gaziantep FK 23 31
10. Gençlerbirliği 23 27
11. Antalyaspor 23 25
12. Malatyaspor 22 24
13. Denizlispor 23 24
14. Çaykur Rizespor 22 24
15. Konyaspor 23 21
16. Ankaragücü 23 20
17. Kasımpaşa 23 19
18. Kayserispor 23 16
Takımlar O P
1. Hatayspor 23 45
2. Erzurum BB 23 42
3. Bursaspor 23 39
4. Adana Demirspor 23 37
5. Altay 23 34
6. Fatih Karagümrük 23 34
7. Keçiörengücü 23 32
8. Ümraniye 23 32
9. Akhisar Bld.Spor 23 32
10. Menemen Belediyespor 23 32
11. Balıkesirspor 23 31
12. Giresunspor 22 28
13. İstanbulspor 22 27
14. Altınordu 23 24
15. Osmanlıspor 23 21
16. Adanaspor 23 18
17. Boluspor 23 17
18. Eskişehirspor 23 16
Takımlar O P
1. Liverpool 27 79
2. Man City 27 57
3. Leicester City 27 50
4. Chelsea 27 44
5. M. United 27 41
6. Tottenham 27 40
7. Sheffield United 27 40
8. Wolverhampton 27 39
9. Arsenal 27 37
10. Burnley 27 37
11. Everton 27 36
12. Southampton 27 34
13. Crystal Palace 27 33
14. Newcastle 27 31
15. Brighton 27 28
16. Bournemouth 27 26
17. Aston Villa 27 25
18. West Ham 27 24
19. Watford 27 24
20. Norwich City 27 18
Takımlar O P
1. Barcelona 25 55
2. Real Madrid 25 53
3. Atletico Madrid 25 43
4. Sevilla 25 43
5. Getafe 25 42
6. Real Sociedad 24 40
7. Villarreal 25 38
8. Valencia 25 38
9. Granada 25 36
10. Levante 25 32
11. Athletic Bilbao 25 31
12. Osasuna 25 31
13. Real Betis 25 30
14. Deportivo Alaves 25 30
15. Real Valladolid 25 29
16. Eibar 24 24
17. Celta de Vigo 25 24
18. Mallorca 25 22
19. Leganés 25 19
20. Espanyol 25 19