Kapalı alanda sigara içen yandı: İstanbul'da ceza yağmuru

 İstanbul İl Sağlık Müdürlüğü verilerine göre, kentte son 5 yılda kapalı alanlarda sigara yasağını ihlal eden işletmelere toplam 694 milyon 666 bin 994 lira idari para cezası uygulandı. Yasağı ihlal ettiği tespit edilen yüzlerce işletmeye ise geçici kapatma cezası verildi.

2009 YILINDA KAPSAM GENİŞLETİLDİ: DÜNYADA 6'NCI SIRADAYIZ

Türkiye'de 4207 sayılı "Tütün Ürünlerinin Zararlarının Önlenmesi ve Kontrolü Hakkında Kanun" kapsamında 2008 yılında yapılan düzenlemelerle kamuya açık tüm kapalı alanlarda tütün ürünlerinin tüketilmesi yasaklanmıştı. Yasanın kapsamı genişletilerek 19 Temmuz 2009 tarihinden itibaren lokanta, kahvehane, kafeterya ve birahane gibi özel hukuk kişilerine ait işletmelerde de sigara içilmesi yasaklandı ve ikamete mahsus konutlar hariç tüm kapalı alanlar dumansız hava sahası ilan edildi.

Bu yasağın getirilmesindeki temel amaç, sigara kullanmadığı halde başkalarının dumanından zarar gören kişilerin korunması oldu. Türkiye, 19 Temmuz 2009 itibarıyla Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) verilerine göre Bermuda, Yeni Zelanda, Uruguay, İngiltere ve İrlanda'dan sonra dünyadaki 6'ncı, Avrupa'daki ise 3'üncü en geniş kapsamlı tütün kontrolü yasasına sahip ülke konumuna geldi.

5 YILDA 1 MİLYON 349 BİN İŞLETME MERCEK ALTINA ALINDI

İstanbul genelinde sigara dumanına pasif maruziyeti önlemek amacıyla denetimler aralıksız sürüyor. Kentte bu yıl itibarıyla 145 personelden oluşan 65 ekip görev yapıyor. Yetkili ekiplerce "serbest denetim", "ihbar denetimi", "takip denetimi" ve "çapraz denetim" olmak üzere 4 farklı yöntemle yürütülen çalışmalarda, son 5 yılda 1 milyon 349 bin 147 işletme denetlendi. Kapalı mekanda tütün kullanımına izin verdiği tespit edilen 25 bin 970 iş yerine para cezası kesildi.

Denetimlerin yıllara göre dağılımı şu şekilde gerçekleşti:

2022 yılında 218 bin 157 işletme denetlendi, 3 bin 210 işletmede ihlal belirlendi.
2023 yılında 379 bin 826 işletme denetlendi, 3 bin 26 işletmede ihlal belirlendi.
2024 yılında 308 bin 567 işletme denetlendi, 4 bin 950 işletmede ihlal belirlendi.
2025 yılında 332 bin 192 işletme denetlendi, 8 bin 305 işletmede ihlal belirlendi.2026 yılının ilk 6 ayında ise 110 bin 405 denetim gerçekleştirildi, 6 bin 479 işletmede ihlal tespit edildi.

EN FAZLA CEZA GEÇEN YIL KESİLDİ

İşletmelere kesilen idari para cezası miktarı yıllara göre artış gösterirken, en yüksek ceza tutarına geçen yıl ulaşıldı. Yıllara göre kesilen toplam ceza miktarları ve bu yılın ilk verileri şu şekildedir:

2022 yılında 22 milyon 263 bin 642 lira,
2023 yılında 33 milyon 47 bin 275 lira,
2024 yılında 154 milyon 579 bin 277 lira,
2025 yılında 278 milyon 960 bin 429 lira ceza kesildi.
2026 yılının ocak-mayıs döneminde ise yasağa uymayan işletmelere 205 milyon 816 bin 371 lira ceza uygulandı.

681 İŞLETMEYE KAPATMA CEZASI, BİNLERCE KİŞİYE CEZA

Yasağı ihlal etmeyi sürdüren işletmelere para cezasının yanı sıra ticari faaliyeti durdurma cezası da uygulandı. Bu kapsamda 2022-2026 döneminde İstanbul'daki 681 işletmeye geçici kapatma cezası verildi. Öte yandan, ilgili yıllar arasında yasağı ihlal ettiği tespit edilen 1.958 şahsa da idari para cezası uygulandı. Vatandaşların ihbarları da denetimlerde büyük rol oynadı; 2022-2026 döneminde gelen şikayetler üzerine toplam 36 bin 509 denetim yapıldı. Vatandaşlar yasağa uymayan iş yerlerini Sağlık Bakanlığı İletişim Merkezi (SABİM) 184 hattını arayarak bildirebiliyor.

PROF. DR. KARA: "8 MİLYON ÖLÜMÜN 1,2 MİLYONU PASİF MARUZİYETTEN"

Yeşilay Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Hasan Volkan Kara, sigaranın dünyaya verdiği zararın boyutlarına dikkat çekerek dünyada tütün nedeniyle yılda 8 million kişinin hayatını kaybettiğini, bu rakamın 3,5 yıl süren pandemide ölen 7 milyon kişiden daha fazla olduğunu söyledi.

Prof. Dr. Kara, "8 milyon ölümün 1,2 milyonu pasif duman maruziyetinden. Yani kendisi sigara içmeyip dumana maruz kalan insanların hayatlarını kaybetmesi. İşte dumansız hava sahasının önemli konularından biri de bu. Sigara içilen ortamlarda zararlı madde, partikül ve gazların 3 ila 6 ay boyunca asılı kaldığı, ortama nüfuz ettiği ve bu dönemde kullanılmaya devam edilen ortama girip çıkan insanların hayatını tehlikeye attığını biliyoruz. Bu nedenle dumansız hava sahasının en önemli koruyuculuğu, sigara kullanmayan kişilerin hayatını korumak ve gençlerin sigara içmeyi normal algılamasının önüne geçmektir" dedi.

Yeşilay Danışmanlık Merkezleri ile Sağlık Bakanlığına bağlı sigara bırakma polikliniklerinde ilaçlar dahil ücretsiz tedavi hizmeti sunulduğunu hatırlatan Kara, vatandaşları kapalı alanlardaki ihlalleri bildirmeye ve temiz hava hakkına sahip çıkmaya davet etti.

Alman Profesörden Tarihi Çağrı: NATO’nun Sonu Geldi, Yüzümüzü Avrasya ve Türkiye'ye Dönmeliyiz!Gündem