İTÜ araştırması açıkladı: Türkiye'de sıcak hava dalgalarının şiddeti 11 katına çıktı!

İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) araştırmacılarının Avrupa Yerbilimleri Birliği (EGU) Konferansı'nda sunduğu çalışma, Türkiye'de sıcak hava dalgalarının şiddetinin son yıllarda belirgin şekilde arttığını ve özellikle 2023 ile 2025 yazlarının son 75 yılın en güçlü sıcak hava dalgalarına sahne olduğunu ortaya koydu. Bilim insanları, yüzyılın ortasına doğru büyükşehirlerde aşırı sıcak gün sayısının 4 ila 5 kat artacağı konusunda uyarıyor.

İTÜ BİLİM İNSANLARINDAN 75 YILLIK DEV İKLİM ARAŞTIRMASI

İTÜ Uçak ve Uzay Bilimleri Fakültesi İklim Bilimi ve Meteoroloji Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Barış Önol ile meteoroloji mühendisi Tolga Karakaya tarafından yürütülen çalışmada, Türkiye'deki sıcak hava dalgalarının 1950-2025 dönemindeki değişimi incelendi.

Günlük maksimum sıcaklık verilerine dayanan "Sıcak Hava Dalgası Büyüklük İndeksi (HWMId)" kullanılan araştırmada, sıcak hava dalgalarının yıllık gerçekleşen en şiddetli değeri ve yıllık toplam değerlerinin zamansal ve mekansal değişimi analiz edildi.

TÜRKİYE'DE YAZ SICAKLIKLARI REKOR DÜZEYDE ARTTI

Araştırmaya göre Türkiye genelinde sıcak hava dalgalarının büyüklüğünde güçlü bir artış eğilimi bulunuyor:

Yaz mevsimi ortalama sıcaklıkları 1970-1990 döneminde 22-23 derece aralığında seyrederken, 2000'li yılların başından itibaren hızlanan ısınma eğilimiyle 24-25 derece seviyelerine yükseldi.
Ortalama yaz sıcaklığı 2024'te 26,1 dereceye ulaşarak rekor kırdı.

AŞIRI SICAKLARIN ŞİDDETİ REKOR SEVİYEDE: 11 KAT ARTIŞ!

Ortalama sıcaklıklardaki artışın yanı sıra aşırı sıcak hava olaylarının şiddetinde de belirgin bir rejim değişimi yaşandı. Referans dönem olan 1980-2009 için ortalama HWMId değeri tekil sıcak hava dalgasında 1,29, yıllık toplamda ise 1,68 olarak hesaplandı. 2000 yılı öncesinde yıllık toplam değerleri büyük ölçüde 1,6'nın altında kalırken, 2010 sonrasında yıllık gerçekleşen sıcak hava dalgalarının toplam şiddet ortalamaları tarihsel referans dönemin yaklaşık 3 katına ulaştı.

Sıcak hava dalgaları açısından 2023 ve 2025 yazları son 75 yılın en güçlü sıcak hava dalgalarının yaşandığı olağanüstü yıllar oldu:

2023 yazında sıcak hava dalgalarının büyüklüğünün yıllık alansal ortalaması referans döneme göre 7 kattan fazla arttı.
2025'te ise aynı değer referans dönemin yaklaşık 11 katına çıktı.
Ortalama yaz sıcaklıklarının en yüksek değere ulaştığı 2024 yazında ise sıcak hava dalgası büyüklük yönünden referans döneme göre tekil sıcak hava dalgasında yaklaşık yüzde 95, yıllık toplamda ise yüzde 150 daha yüksek gerçekleşti.
Bu durum, yaz mevsimi ortalama sıcaklıklarının rekor düzeyde yüksek gerçekleşmesinin her zaman en şiddetli sıcak hava dalgalarıyla örtüşmediğini gösterdi. Sıcak hava dalgalarının atmosferik blokajlar, sıcak hava taşınımı, yüksek deniz yüzeyi sıcaklıkları, kuraklık ve toprak nemi gibi yerel ve küresel ölçekli süreçlerin ortak katkısıyla geliştiği ifade edildi.

İKLİM REJİMİ DEĞİŞTİ: BÜYÜKŞEHİRLERDE AŞIRI SICAK GÜN SAYILARI KATLANACAK

Araştırmada elde edilen bulguların Türkiye ve Doğu Akdeniz bölgesinde iklim rejiminde temel bir değişime işaret ettiği belirtilerek, aşırı sıcakların daha doğru tahmin edilmesine yönelik kapasitenin artırılması ve uyum stratejilerinin güçlendirilmesi gerektiği vurgulandı.

Bilim insanlarının gelecek senaryolarını ele aldıkları başka bir çalışmada ise BM Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli'nin kötümser senaryosuna göre şehirlerde beklenen sıcak hava dalgası gün sayıları şu şekilde sıralandı:

2021-2050 Dönemi Tahminleri: 1976-1980 döneminde İstanbul, Ankara, Antalya, Konya ve İzmir'de yılda ortalama 3-5 gün civarında olan sıcak gün sayısının 2021-2050 döneminde:

İstanbul, Ankara ve Konya'da yaklaşık 16 güne,
Antalya'da 18 güne,
İzmir'de ise 23 güne çıkabileceği gösterildi.
2051-2080 Dönemi Tahminleri: Yüzyılın ikinci yarısında ise sıcak hava dalgalarının etkili olduğu gün sayısının:

İstanbul ve Ankara'da yaklaşık 38 güne,
Antalya ve Konya'da 40 güne,
İzmir'de ise 53 güne kadar çıkabileceği öngörülüyor.

5 Milyon TL'nin 32 günlük getirisi belli oldu! İşte en yüksek mevduat faizi veren bankalarEkonomi